Abul Kranial Kayması

Homeotik transformasyon [1], bir omurga segmentinin (servikal, torakal, lomber veya sakral) komşu bölgenin anatomik özelliklerini göstermesidir. Omurga kimliğindeki bu değişiklikler, lumbosakral geçiş gibi vertebra geçiş sınırlarında meydana gelir ve Homeobox (Hox) gen ekspresyonu ile ilişkilidir.

Vertebral öncüller veya somitler, embriyonun ön-arka eksenindeki konum ve Hox gen ekspresyonuna bağlı olarak erken gelişim sırasında servikal, torakal, lomber, sakral veya koksigeal özellikler kazanır. Bölgesel kimlikteki değişim baş yönündeyse kraniyal, kuyruk sokumu yönündeyse kaudal kayma olarak adlandırılır.

Abul Kranial Kayması (Abul Cranial Shift) [2], skolyoz ile birlikte torakolomber ve lumbosakral bölgelerde aynı yönde görülen kraniyal homeotik değişikliklerin birlikteliğini tanımlar. Cerrahi planlamada yanlış seviye seçimi ve gereksiz hareket segmenti kaybı riskleri nedeniyle tanınması önemlidir.

Abul Cranial Shift nasıl tanınır?

Abul Cranial Shift (ACS), L5 sakralizasyonu ile T12 kostasının yokluğu veya belirgin derecede küçük, rudimenter olması birlikteliğidir. Omurganın torakolomber ve lumbosakral geçişlerinde bölgesel kimlik kraniyal yönde kaymış görünür. Klasik 7 servikal, 12 torakal ve 5 lomber vertebra dizilimi her hastada varsayılmamalıdır.

İlk çalışmada ne bulundu?

Cerrahi tedavi uygulanmış 187 adölesan idiyopatik skolyoz hastasının 36’sında (%19) ACS saptandı. L5 sakralizasyonu 41 hastada görüldü; ACS bulunan 36 hastanın 10’unda yalnızca 11 çift tam kosta vardı. Bu oranlar cerrahi tedavi gören çalışma grubuna aittir; tüm skolyoz hastalarına veya genel topluma doğrudan genellenemez.

Cerrahi planlama açısından neden önemlidir?

Kaburganın küçük veya eksik olması ve L5’in sakrumla birleşmesi vertebraların yanlış numaralandırılmasına yol açabilir. ACS’nin tanınması yanlış seviyede cerrahi yapılması riskini azaltmaya yardımcı olur. Füzyonun alt ve üst sınırları belirlenirken doğru numaralandırma, mümkün olduğunca fazla sağlıklı hareket segmentinin korunması açısından da önemlidir.

Rutin röntgende gözden kaçabilir mi?

T12 kostası çok küçük olduğunda veya L5 sakrumla kısmen birleştiğinde geçiş bölgesi ilk bakışta yanlış yorumlanabilir. Bu nedenle cerrahi planlama sırasında yalnızca Cobb açısına değil; tüm omurganın servikotorakal, torakolomber ve lumbosakral geçişlerine birlikte bakılmalıdır.

Bir hastalık mıdır, tedavi gerekir mi?

ACS tek başına bir hastalık veya ameliyat gerekliliği değildir; anatomik gelişim varyasyonudur. Klinik önemi özellikle skolyoz cerrahisinde vertebraların doğru tanımlanması ve cerrahi seviyelerin seçilmesidir. ACS saptanması tek başına ek tedavi gerektiğini göstermez.

Araştırmanın yayın bilgisi

Kadir Abul ve çalışma arkadaşlarının “If you look this way, you will see it: cranial shift in adolescent idiopathic scoliosis” başlıklı çalışması 3 Ağustos 2022’de çevrimiçi, Ocak 2023’te Spine Deformity dergisinde (11:105–114) yayımlandı. PubMed kaydı ve orijinal makale.

Türkçe video anlatımı

Doç. Dr. Kadir Abul’un Abul Kranial Shift açıklamasını şu videonun 02:19 dakikasından itibaren izleyebilirsiniz: https://www.youtube.com/watch?v=5zzLFL2KzTs&t=139s

Kaynakça

[1] Williams SA, Russo GA. Evolution of the hominoid vertebral column: The long and the short of it. Evol Anthropol. 2015;24(1):15–32. doi:10.1002/evan.21437

[2] Abul K, Özmen BB, Yücekul A, Zulemyan T, Yılgör Ç, Alanay A. If you look this way, you will see it: cranial shift in adolescent idiopathic scoliosis. Spine Deform. 2023;11(1):105–114. Çevrimiçi yayın: 3 Ağustos 2022. doi:10.1007/s43390-022-00560-2.