Bel Fıtığı Nedir? Belirtileri, Tedavi Seçenekleri ve Ameliyat Gerektiren Durumlar
- Doç Dr Kadir Abul
- 2 gün önce
- 3 dakikada okunur
Bel Fıtığı Nedir?
Bel fıtığı, omurlar arasında yer alan disk adı verilen yastıkçıkların dış kısmında oluşan yırtık nedeniyle disk materyalinin dışarı doğru taşması ve çevredeki sinir dokularına baskı yapması durumudur.
Tıptaki adı lomber disk hernisi olan bu hastalık, toplumda en sık görülen omurga problemlerinden biridir.
Bel fıtığı yalnızca bel ağrısına neden olmaz. Sinir basısının şiddetine bağlı olarak kalça, bacak ve ayaklara yayılan ağrı, uyuşma ve güç kaybı da görülebilir.
Bel Fıtığı Nasıl Oluşur?
Omurgamızdaki diskler iki bölümden oluşur:
Dışta sağlam lifli halka (annulus fibrosus)
İçte jel kıvamında çekirdek (nucleus pulposus)
Yaşlanma, tekrarlayan yüklenmeler veya bazı genetik faktörler sonucunda diskin dış tabakasında yırtık oluşabilir.
Bu yırtıktan dışarı taşan disk materyali sinire temas ettiğinde şikâyetler ortaya çıkar.
Bel Fıtığının Belirtileri Nelerdir?
Bel fıtığının belirtileri fıtığın büyüklüğüne ve hangi siniri etkilediğine göre değişebilir.
Bel Ağrısı
En sık görülen belirtidir.
Özellikle:
Otururken
Eğilirken
Öksürürken
Hapşırırken
ağrı artabilir.
Bacağa Vuran Ağrı (Siyatik)
Bel fıtığının en tipik bulgularından biridir.
Ağrı:
Kalçadan başlayabilir,
Uyluğa yayılabilir,
Baldıra inebilir,
Ayağa kadar ulaşabilir.
Çoğu hasta bu ağrıyı:
elektrik çarpması,
yanma,
bıçak saplanması
şeklinde tarif eder.
Uyuşma ve Karıncalanma
Sinirin etkilenmesine bağlı olarak:
Ayakta
Baldırda
Parmaklarda
uyuşma görülebilir.
Kas Güçsüzlüğü
İleri vakalarda:
Ayak bileğini yukarı kaldırmada zorluk
Parmak ucunda yürüyememe
Topuk üzerinde yürüyememe
gibi kuvvet kayıpları gelişebilir.
Bel Fıtığı Olan Herkesin Ağrısı Aynı mıdır?
Hayır.
MR görüntüsündeki fıtığın büyüklüğü ile hastanın şikâyeti her zaman aynı oranda değildir.
Bazı hastalarda büyük görünen fıtıklar çok az belirti verirken, bazı küçük fıtıklar ciddi sinir basısına neden olabilir.
Bu nedenle tedavi yalnızca MR görüntüsüne göre planlanmaz.
Hastanın muayenesi ve şikâyetleri en az görüntüleme kadar önemlidir.
Bel Fıtığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda en önemli basamak ayrıntılı muayenedir.
Muayene sonrasında gerekli durumlarda:
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
Bel fıtığını değerlendirmede en sık kullanılan yöntemdir.
Diskin boyutu ve sinir üzerindeki etkisi gösterilebilir.
Direkt Grafiler
Omurganın genel yapısını değerlendirmek için kullanılabilir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Özellikle kemik yapıların değerlendirilmesinde faydalıdır.
Bel Fıtığı Kendiliğinden Geçebilir mi?
Evet.
Toplumdaki en büyük yanlış inanışlardan biri her bel fıtığının ameliyat gerektirdiğidir.
Gerçekte hastaların büyük bir kısmı ameliyatsız yöntemlerle düzelebilir.
Hatta bazı büyük disk fıtıklarının zamanla küçüldüğü veya tamamen gerilediği bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir.
Vücudun bağışıklık sistemi taşan disk materyalini zaman içinde kısmen temizleyebilir.
Bel Fıtığında Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri
Çoğu hasta için ilk basamak tedavi konservatif yöntemlerdir.
Bunlar:
Aktivite düzenlenmesi
İlaç tedavileri
Fizik tedavi
Egzersiz programları
Kilo kontrolü
Epidural enjeksiyon uygulamaları
olabilir.
Birçok hastada ilk birkaç hafta içinde belirgin iyileşme görülür.
Bel Fıtığı Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?
Bel fıtığı olan hastaların yalnızca küçük bir kısmında cerrahi gerekir.
Aşağıdaki durumlarda ameliyat düşünülebilir:
İlerleyici Kas Güçsüzlüğü
Ayakta düşme, yürürken takılma veya kuvvet kaybı gelişmesi önemlidir.
Şiddetli ve Geçmeyen Bacak Ağrısı
İlaç ve konservatif tedavilere rağmen yaşam kalitesini ciddi etkileyen ağrılar.
Kauda Equina Sendromu
Nadir ancak acil müdahale gerektiren bir durumdur.
Belirtileri:
İdrar yapamama
İdrar veya dışkı kaçırma
Kasık bölgesinde uyuşma
Her iki bacakta güç kaybı
olabilir.
Bu durumda zaman kaybetmeden değerlendirme gerekir.
Bel Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Günümüzde en sık uygulanan yöntemlerden biri mikrocerrahidir.
Mikrodiskektomi olarak adlandırılan bu yöntemde:
Küçük bir kesi yapılır.
Mikroskop yardımıyla sinir dokuları korunur.
Sinire baskı yapan disk parçası çıkarılır.
Amaç sinirin üzerindeki baskıyı kaldırmaktır.
Bel Fıtığı Felç Yapar mı?
Bu soru birçok hastanın aklına gelir.
Bel fıtıklarının büyük çoğunluğu felce yol açmaz.
Ancak ciddi sinir basısı gelişen ve tedavi edilmeyen bazı vakalarda kalıcı nörolojik kayıplar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle güç kaybı veya mesane-bağırsak problemleri gibi belirtiler mutlaka ciddiye alınmalıdır.
Bel Fıtığını Önlemek Mümkün mü?
Bel fıtığını tamamen önlemek mümkün olmasa da risk azaltılabilir.
Özellikle:
Düzenli egzersiz yapmak
Sağlıklı kilo aralığında kalmak
Sigara kullanmamak
Uzun süre hareketsiz kalmamak
Karın ve sırt kaslarını güçlendirmek
omurga sağlığı açısından önemlidir.
Sonuç
Bel fıtığı toplumda sık görülen ancak çoğu zaman ameliyatsız tedavi edilebilen bir omurga hastalığıdır. Bel ağrısı, bacağa yayılan ağrı, uyuşma veya güç kaybı gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Tedavi planı yalnızca MR görüntüsüne göre değil, hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları dikkate alınarak yapılmalıdır.
Günümüzde doğru hasta seçimi ile hem konservatif tedavilerden hem de gerektiğinde uygulanan modern cerrahi yöntemlerden oldukça başarılı sonuçlar alınabilmektedir.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar