Dejeneratif Omurga Hastalıkları: Spinal Stenoz (Dar Kanal) ve Spondilolistezis (Bel Kayması)
- Doç Dr Kadir Abul
- 1 gün önce
- 3 dakikada okunur
Orta ve ileri yaşlarda ortaya çıkan bel ağrısı, bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve yürüme mesafesinin giderek azalması her zaman basit bir bel fıtığından kaynaklanmaz.
Özellikle ilerleyen yaşla birlikte omurgadaki disklerin ve eklemlerin yıpranması sonucunda spinal stenoz (dar kanal) ve spondilolistezis (bel kayması) gelişebilir. Üstelik bu iki problem aynı hastada birlikte bulunabilir.
Spinal Stenoz (Dar Kanal) Nedir?
Omurilikten çıkan sinirlerin bel bölgesinde ilerlediği kanalın çeşitli nedenlerle daralmasına lomber spinal stenoz denir.
Yaşla birlikte;
disklerde yükseklik kaybı ve taşma,
faset eklemlerinde büyüme ve kireçlenme,
ligamentum flavum adı verilen bağ dokusunda kalınlaşma,
omurlar arasındaki mekanik ilişkinin bozulması
sinirlerin bulunduğu alanı giderek daraltabilir.
Sonuçta sinirler özellikle ayakta dururken ve yürürken sıkışmaya başlayabilir.
Neden Yürüdükçe Bacaklar Ağrır?
Dar kanalın karakteristik bulgularından biri nörojenik kladikasyon adı verilen tablodur.
Hasta yürümeye başladığında bacaklarında;
ağrı, uyuşma, karıncalanma, ağırlık veya güçsüzlük hissi gelişebilir.
Bir süre sonra durmak veya oturmak zorunda kalabilir.
Öne doğru eğilmek spinal kanalı bir miktar genişletebildiği için bazı hastalar alışveriş arabasına yaslanarak daha uzun yürüyebildiklerini fark eder. Bu oldukça karakteristik bir bulgudur.
Spondilolistezis (Bel Kayması) Nedir?
Spondilolistezis, bir omurun alttaki omura göre öne doğru yer değiştirmesidir.
Erişkinlerde özellikle dejeneratif tipte bel diskleri ve faset eklemleri yıllar içerisinde yıprandıkça segmentin mekanik stabilitesi azalabilir ve omurlar arasında kayma gelişebilir.
Bel kayması sinirlerin geçtiği kanalı da daraltırsa hastada aynı anda hem mekanik bel ağrısı hem de bacağa yayılan sinir ağrısı ortaya çıkabilir.
Dar Kanal ve Bel Kayması Birlikte Olabilir Mi?
Evet ve oldukça önemlidir.
Bazı hastalarda temel sorun yalnızca sinirin üzerindeki bası değildir. Sinir basısına aynı zamanda omurlar arasında instabilite veya kayma eşlik edebilir.
Bu ayrım tedavi planlamasında önemlidir.
Çünkü yalnızca sinirlerin sıkıştığı bölgeyi açmak bazı hastalarda yeterli olabilirken, belirgin instabilitesi veya deformitesi bulunan seçilmiş hastalarda omurganın vida ve rodlarla stabilize edilmesi ve füzyon gerekebilir.
Dar Kanal Felç Yapar Mı?
Hastaların en büyük korkularından biri budur.
Lomber spinal stenoz çoğu hastada ani felç oluşturan bir hastalık değildir. Genellikle yavaş ilerleyen ağrı, uyuşma ve yürüme kapasitesinde azalma ile seyreder.
Ancak ilerleyici kas güçsüzlüğü gelişmesi önemlidir.
Özellikle idrar veya dışkı kontrolünde yeni bozulma, genital-makat çevresinde uyuşma (saddle anestezi) veya hızla gelişen ciddi bacak güçsüzlüğü ortaya çıkarsa acil değerlendirme gerekir.
Her Dar Kanal veya Bel Kayması Ameliyat Edilir Mi?
Hayır.
MR'da kanal darlığı veya röntgende bel kayması görülmesi tek başına ameliyat nedeni değildir.
Hafif ve orta dereceli yakınmaları bulunan hastalarda öncelikle;
ilaç tedavisi, uygun egzersiz ve fizyoterapi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve seçilmiş hastalarda enjeksiyon tedavileri
değerlendirilebilir.
Cerrahi daha çok konservatif tedavilere rağmen günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlanan, yürüme mesafesi belirgin azalan, ilerleyici nörolojik bulguları bulunan veya mekanik instabilitesi olan hastalarda gündeme gelir.
Ameliyatın Amacı Nedir?
Cerrahinin temel amacı yalnızca MR görüntüsünü düzeltmek değildir.
Öncelikle sinirlerin üzerindeki bası dekompresyon ile ortadan kaldırılır.
Eğer buna instabilite, belirgin spondilolistezis veya omurga deformitesi eşlik ediyorsa gerekli hastalarda füzyon ve enstrümantasyon eklenebilir.
Modern cerrahi planlamada önemli olan, her dar kanala vida koymak veya her bel kaymasını ameliyat etmek değil; hastanın ağrısının ve fonksiyon kaybının gerçek kaynağını belirleyerek gerekli olan en uygun cerrahiyi uygulamaktır.
Sonuç
Spinal stenoz ve spondilolistezis yaşlanmanın kaçınılmaz olarak ameliyat gerektiren sonuçları değildir.
Ancak bacak ağrısı nedeniyle yürüyememe, giderek azalan yürüme mesafesi, uyuşma veya güç kaybı gelişiyorsa problem yalnızca “yaşa bağlı bel ağrısı” olarak değerlendirilmemelidir.
Özellikle orta ve ileri yaşlarda yürüdükçe artan, oturunca veya öne eğilince azalan bacak yakınmaları, lomber spinal stenoz açısından önemli bir ipucu olabilir.
Doğru tedavi için MR görüntüsünden önce yanıtlanması gereken temel soru şudur:
Sinirler gerçekten sıkışıyor mu, omurgada mekanik bir instabilite veya kayma var mı ve bunlar hastanın günlük yaşamını ne ölçüde etkiliyor?
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar