Lenke Sınıflaması Nedir? Skolyozu Bir Harita Gibi Anlamak
Bir skolyoz grafisine bakıp “Eğrilik 50 derece” demek, bir yol için yalnızca “50 kilometre uzunluğunda” demeye benzer. Yolun nereden geçtiğini, kaç virajı olduğunu ve hangi bölümlerinin nasıl davrandığını henüz bilmiyoruz.
Lenke sınıflaması, skolyozu daha ayrıntılı tarif etmek için kullanılan bir harita gibidir. Eğriliğin yerini, eşlik eden eğrilerin esnekliğini ve omurganın yandan görünümünü birlikte anlatır. Böylece hekimler aynı eğrilik düzenini ortak bir dille tanımlayabilir.
Bu yazıdaki klasik Lenke sistemi, adölesan idiyopatik skolyoz için geliştirilmiştir: ergenlik döneminde görülen, belirli bir başka hastalıkla açıklanamayan skolyoz. Özellikle ameliyat planlamasında kullanılır; tüm skolyoz nedenlerini kapsayan genel bir sınıflama olarak düşünülmemelidir. Lenke ve arkadaşlarının özgün çalışması
Cobb açısı ve Lenke aynı şeyi mi anlatır?
Cobb açısı, grafide seçilen bir eğriliğin büyüklüğünü derece olarak ifade eder. Lenke ise birkaç ölçümü bir araya getirerek eğrilik düzenini tanımlar.
Örneğin iki kişinin ana eğriliği aynı büyüklükte olabilir. Birinde bel bölgesi oldukça esnekken diğerinde belde de belirgin, yapısal bir eğrilik bulunabilir. “İkisinde de aynı derece skolyoz var” bilgisi, bu farkı tek başına açıklamaz.
Bu nedenle muayene, hastanın öyküsü ve bütün omurgayı gösteren grafiler birlikte değerlendirilir. Hasta ayakta dururken, yürürken ve öne eğilirken görülen omuz, gövde ve kaburga asimetrileri de klinik değerlendirmeye katkı sağlar. SRS: Skolyozun tanısı
Yapısal ve dengeleyici eğrilik ne demektir?
Birbirine bağlı üç esnek parçadan oluşan bir cetvel düşünün. Orta parça yana kıvrıldığında üst ve alt parçalar, bütünü dengede tutacak şekilde karşı tarafa yönlenebilir. Omurgada da ana eğriliğe eşlik eden başka eğriler görülebilir.
Bu eğrilerden bazıları yan eğilme sırasında belirgin biçimde düzelir. Bazıları ise daha fazla kalır. Lenke, hangi bölgelerin yapısal, hangilerinin yapısal olmayan özellikte olduğunu ayırır. “Yapısal olmayan” ifadesi “önemsiz” anlamına gelmez; o bölgenin davranışının farklı olduğunu anlatır. Ayrıca yalnız esnekliğe bakılmaz, yandan görünümdeki bölgesel kifoz da değerlendirilir. SDSG ölçüm kılavuzu, Lenke bölümü
Lenke için hangi grafiler gerekir?
1. Ayakta tüm omurga ön-arka düzlem grafisi: Genellikle PA, yani ışının arkadan öne geçtiği çekim kullanılır; uygun AP görüntüler de değerlendirmede kullanılabilir. Omurganın üst, orta ve alt bölgelerindeki eğrilikler ile Cobb açıları incelenir.
2. Ayakta tüm omurga yan grafisi: Omurgaya yandan bakılır. Sırtın doğal arkaya kavisinin, yani kifozun ve diğer yan profil özelliklerinin ölçülmesini sağlar.
3. Sırtüstü sağa ve sola yan eğilme grafileri: Hasta uygun pozisyonda sağa ve sola eğilirken görüntü alınır. Eğrilerin ne kadar düzeldiği değerlendirilir. Bu çekimler, muayenede yapılan öne eğilme testiyle aynı değildir. SRS: Skolyoz değerlendirmesinde grafiler
Grafiler, sorulan klinik soruya göre hekim tarafından istenir. Sırf bir hesaplayıcıyı doldurmak için ek çekim yaptırılmamalıdır. Görüntülerin yeterliliği ve ölçülecek omurlar doğru belirlenmeden sayı girmek, sonucu güvenilir hâle getirmez.
MR veya tomografi gerekir mi?
Lenke kodunu belirleyen temel görüntüler röntgen grafileridir. MR, bu grafilerin yerine geçmez. Hekim; nörolojik muayenede farklılık, belirgin ağrı, alışılmadık eğrilik düzeni veya ameliyat öncesi değerlendirme gibi nedenlerle MR isteyebilir. MR’ın amacı, omurilik ve çevresindeki yapılar hakkında ek bilgi edinmektir. Her skolyoz hastasına aynı tetkik listesi uygulanmaz.
Bilgisayarlı tomografi de klasik Lenke sınıflaması için rutin bir gereklilik değildir. Kemik anatomisinin ayrıntılı incelenmesi gibi ayrı bir gerekçe varsa hekim tarafından planlanabilir. Hong Kong Üniversitesi: Skolyozda muayene ve görüntüleme
“Lenke 1AN” nasıl okunur?
Kodun üç parçası vardır: bir sayı, bir harf ve bir işaret. Torasik, sırt bölgesini; lomber, bel bölgesini; torakolomber ise sırt-bel geçişini anlatır. Tip numarası, hastalığın birden altıya doğru ağırlaştığı bir evre sıralaması değildir.
Sayı, eğrilik düzenini anlatır:
Tip 1: Yalnız ana torasik eğri yapısaldır.
Tip 2: Üst ve ana torasik eğriler yapısaldır. Ana eğri torasiktir.
Tip 3: Ana torasik ve torakolomber/lomber eğriler yapısaldır; ana eğri torasiktir.
Tip 4: Üç bölgenin eğrisi de yapısaldır.
Tip 5: Yalnız torakolomber/lomber eğri yapısaldır.
Tip 6: Torakolomber/lomber ve ana torasik eğriler yapısaldır; ana eğri torakolomber/lomberdir.
A, B veya C, bel eğrisinin tepe bölgesinin leğen kemiğinin ortasındaki sakrumdan yukarı çizilen dikey referans çizgisiyle ilişkisini anlatır. A daha merkezdeki, B ara, C ise çizginin tepe omur gövdesinin tamamen dışında kaldığı yerleşimi belirtir. Kesin harf, grafide anatomik sınırlar değerlendirilerek seçilir.
−, N veya +, T5–T12 arasındaki kifozu gösterir: 10° altı “−”, 10–40° (iki sınır dahil) “N”, 40° üzeri “+”. Böylece 1AN, Tip 1 eğrilik düzeni, A bel değiştiricisi ve bu ölçüm aralığında normal torasik kifoz anlamına gelir. AO: Kodun üç bileşeni
Hekimler için kısa ölçüm notu
Ana eğri yapısal kabul edilir. Minör eğrilerde ayakta ve yan eğilmede kalan Cobb açısının en az 25° olması yapısallığı destekler. Ayrıca üst torasik eğride T2–T5 kifozunun en az 20°, ana torasik veya torakolomber/lomber eğride T10–L2 kifozunun en az 20° olması, koronal esneklikten bağımsız yapısallık ölçütüdür. Sınır değerler dahildir. Tip 5 ve 6’nın lomber değiştiricisi C’dir. Sınıra yakın veya birbiriyle uyuşmayan ölçümler yeniden değerlendirilmelidir. SDSG: Lenke ölçüm ölçütleri
Lenke sonucu tedaviyi tek başına belirler mi?
Lenke, cerrahi planlama için düzenli bir başlangıç noktası sağlar. Ancak aynı kodu taşıyan iki hastanın bütün özellikleri aynı olmayabilir. “Hangi omurlar ameliyata dahil edilmeli?” sorusu, kodun yanında ayrıntılı klinik ve radyografik değerlendirme gerektirir. Özgün çalışmanın amacı da cerrahi füzyon kapsamını değerlendirmeye yardımcı bir sınıflama geliştirmektir. Özgün Lenke yayını
Takip, korse veya cerrahi kararı verilirken eğriliğin büyüklüğü ve değişimi, kalan büyüme, hastanın yaşı ve kişisel durumu birlikte ele alınır. Dolayısıyla bir Lenke kodu görmek, otomatik olarak ameliyat gerektiği anlamına gelmez. SRS: Tanı ve tedavi yaklaşımı
Ölçümleri hesaplayıcıda değerlendirin
Hekimler, uygun grafilerden elde ettikleri ölçümleri Türkçe Lenke Hesaplayıcı’ya girerek sınıflama adımlarını inceleyebilir. Araç, grafiyi okuyup ölçüm yapmaz; girilen verilerle çalışır. Sonuç, muayenenin ve omurga cerrahının değerlendirmesinin yerine geçmez.
Akılda kalsın: Cobb açısı eğriliğin büyüklüğünü, Lenke kodu ise eğriliklerin birlikte oluşturduğu düzeni anlamamıza yardım eder.
Yorumlar