Skolyoz Korsesi Ne Zaman Bırakılır? Yaş mı, Kemik Olgunluğu mu?
Kısa cevap: Skolyoz korsesini bırakmak için herkes için geçerli tek bir yaş yoktur. Büyümenin ne ölçüde tamamlandığı, eğriliğin büyüklüğü ve takipteki değişimi birlikte değerlendirilir. Korseyi azaltma veya bırakma kararı, takip eden hekimle planlanmalıdır. [1] Korse bir çok farklı stratejide kullanıma başlanabilir. Endikasyonları giderek artmaktadır.
Korseyi bırakmak neden ayrı bir karar gerektirir?
Korse kullanmaya başlarken sorulan soruyla tedaviyi bitirirken sorulan soru farklıdır. Başlangıçta eğriliğin büyüme sırasında ilerleme riski değerlendirilir. Bırakma aşamasında ise kalan büyüme ve korse çıkarıldıktan sonra eğriliğin davranışı önem kazanır.
Bu nedenle “Arkadaşım aynı yaşta bıraktı, ben de bırakabilirim” düşüncesi güvenilir bir ölçüt değildir. Randevuda yaşın yanında önceki grafiler ve büyüme kayıtları da değerlendirilmelidir. [1]
Hangi bilgiler değerlendirilir?
Son kontrollerde boy uzamasının sürüp sürmediği.
Risser ve Sanders gibi iskelet olgunluğu göstergeleri.
Eğriliğin Cobb açısı ve önceki ölçümlere göre değişimi.
Kız çocuklarında ilk adetten sonra geçen süre; diğer bulgularla birlikte.
2019 tarihli ileriye dönük bir çalışmada, yalnızca yaygın kullanılan bırakma ölçütlerinin sağlanması her hastada ilerlemeyi önlememiştir. Araştırma, kemik yaşı ve eğriliğin büyüklüğünü ayrıca değerlendirmenin önemini göstermiştir. Bu sonuçlar belirli bir hasta grubuna aittir; tek bir bulguya bakarak kişisel risk yüzdesi hesaplanamaz. [1]
Korse mutlaka yavaş yavaş mı bırakılmalı?
Her hastada zorunlu olarak aynı yöntem uygulanmaz. 2024 tarihli randomize bir çalışmada, bırakmaya uygun bulunan adölesan idiyopatik skolyoz hastalarında korsenin doğrudan bırakılması ile altı ay daha gece kullanılarak bırakılması karşılaştırılmıştır. İki yıllık takipte, ana eğriliğin değişimi ve gövde dengesi bakımından kademeli bırakmanın üstünlüğü gösterilememiştir. [2]
Bu bulgu, büyümesi devam eden herhangi bir çocuğun korseyi kendi kararıyla çıkarabileceği anlamına gelmez. Çalışma, bırakmaya uygunluk değerlendirildikten sonraki yöntemi araştırmıştır. Ayrıca tek merkezli olması ve bütün katılımcıların iki yıllık takibi tamamlamamış olması gibi sınırlılıkları vardır. [2]
Bir miti düzeltelim: Korse bitince takip de biter mi?
Hayır. Korse tedavisinin tamamlanması, sonraki kontrollerin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle daha büyük eğriliklerde korse bırakıldıktan sonra da değişim görülebilir. Kontrol sıklığı, takip eden hekimin değerlendirmesine göre belirlenir. [1]
Kontrolde hangi soruları sorabilirsiniz?
“Büyümemin tamamlandığını hangi bulgular gösteriyor?”, “Benim eğriliğim için hangi bırakma yöntemini öneriyorsunuz?” ve “Korse bittikten sonra ne zaman kontrole gelmeliyim?” soruları, kişisel planın anlaşılmasını kolaylaştırır.
Günlük kullanım saatleriyle ilgili ayrı açıklamayı Skolyoz Korsesi Kaç Saat Kullanılmalı? yazısında bulabilirsiniz.
Sonuç
Korseyi bırakma zamanı yalnızca yaşa göre belirlenmez. Önce bırakmaya uygunluk, sonra bırakma yöntemi ve takip planı konuşulmalıdır. Bu yazı kişisel korse reçetesinin yerine geçmez.
Bilimsel kaynaklar
1. Cheung JPY, Cheung PWH, Luk KDK. When Should We Wean Bracing for Adolescent Idiopathic Scoliosis? Clinical Orthopaedics and Related Research. 2019;477(9):2145–2157. PubMed · DOI.
2. Cheung PWH, Chan OKO, Wu H, ve ark. Immediate vs Gradual Brace Weaning Protocols in Adolescent Idiopathic Scoliosis: A Randomized Clinical Trial. JAMA Pediatrics. 2024;178(7):657–668. PubMed · DOI.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum: Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları: Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu, travmatik kırıklar ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar