Skolyoz Yüzde ile mi Ölçülür? "Yüzde Kaç Skolyozum Var?" Sorusu Neden Yanlış?
- Doç Dr Kadir Abul
- 21 Haz
- 3 dakikada okunur
Skolyoz tanısı alan hastaların ve ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur:
"Doktor bey, benim skolyozum yüzde kaç?"
Aslında bu soru oldukça yaygın olsa da tıbbi olarak doğru değildir. Çünkü skolyoz bir yüzde (%) değeri ile değil, derece (°) ile ölçülür.
Skolyoz Yüzde Değil, Derece ile Ölçülür
Skolyozun şiddetini değerlendirmek için dünya genelinde kullanılan standart yöntem Cobb Açısı ölçümüdür.
Ayakta çekilen tüm omurga grafileri üzerinde yapılan bu ölçüm sonucunda eğriliğin büyüklüğü derece cinsinden belirlenir.
Örneğin:
12 derece skolyoz
25 derece skolyoz
42 derece skolyoz
68 derece skolyoz
şeklinde ifade edilir.
Tıp literatüründe veya uluslararası kılavuzlarda "yüzde 30 skolyoz" veya "yüzde 50 skolyoz" gibi bir tanımlama bulunmaz.
Cobb Açısı Nedir?
Cobb açısı, skolyoz değerlendirmesinde yaklaşık 80 yıldır kullanılan ve halen altın standart kabul edilen ölçüm yöntemidir.
Bu yöntemde eğriliğin en üst ve en alt sınırındaki omurlar belirlenir ve bu omurların eğimlerine göre açı hesaplanır.
Ortaya çıkan sayı, eğriliğin büyüklüğünü gösterir.
Bu nedenle skolyozun şiddeti:
"Yüzde kaç?"
sorusuyla değil,
"Kaç derece?"
sorusuyla ifade edilir.
Neden Yüzde Hesabı Yapılamaz?
Birçok hasta skolyozu diğer hastalıklarla karıştırmaktadır.
Örneğin:
Kalp fonksiyonları yüzde olarak ifade edilebilir.
Damar tıkanıklıkları yüzde olarak ifade edilebilir.
İşitme veya görme kaybı belirli oranlarla değerlendirilebilir.
Ancak skolyoz bir açı deformitesidir.
Dolayısıyla matematiksel olarak "omurganın yüzde kaç eğri olduğu" şeklinde standart bir hesaplama yoktur.
Bu nedenle:
❌ %20 skolyoz
❌ %40 skolyoz
❌ %70 skolyoz
gibi ifadeler tıbbi olarak doğru değildir.
Kaç Dereceden Sonra Skolyoz Kabul Edilir?
Uluslararası kabul gören tanı kriterlerine göre:
10 derecenin altındaki eğrilikler genellikle skolyoz olarak kabul edilmez.
10 derece ve üzerindeki eğrilikler skolyoz olarak değerlendirilir.
Bu nedenle bir hastanın "8 derece skolyozu var" demek yerine, çoğu zaman "omurgada hafif asimetri mevcut" şeklinde değerlendirilmesi daha doğru olabilir.
Skolyoz Dereceleri Nasıl Yorumlanır?
Her hastanın değerlendirmesi farklı olsa da genel olarak:
Hafif Eğrilikler
10°–20°
Genellikle takip gerektirir.
Orta Dereceli Eğrilikler
20°–40°
Büyüme potansiyeli olan çocuklarda korse tedavisi gündeme gelebilir.
İleri Dereceli Eğrilikler
40°–50° ve üzeri
Hastanın yaşı, büyüme durumu ve klinik özelliklerine göre cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Ancak unutulmamalıdır ki yalnızca açı değeri değil;
Hastanın yaşı
Büyüme potansiyeli
Eğriliğin tipi
Omurga dengesi
Rotasyon miktarı
Kozmetik görünüm
gibi birçok faktör birlikte değerlendirilir.
Aynı Derece Her Hastada Aynı Anlama Gelmez
Bu konu sıklıkla gözden kaçırılır.
Örneğin iki hastanın da 40 derecelik skolyozu olabilir.
Ancak:
Birisi büyümesini tamamlamış olabilir.
Diğerinin büyümesi devam ediyor olabilir.
Bir hastada belirgin gövde asimetrisi olabilir.
Diğerinde görünüm daha dengeli olabilir.
Bu nedenle yalnızca dereceye bakarak tedavi kararı vermek doğru değildir.
Sonuç
Skolyozun şiddeti yüzde (%) ile değil, derece (°) ile ifade edilir.
Bu nedenle "Yüzde kaç skolyozum var?" sorusu yerine:
"Cobb açım kaç derece?"
sorusunu sormak daha doğru olacaktır.
Skolyozun değerlendirilmesinde derece önemli olsa da, tedavi planı her zaman hastanın yaşı, büyüme potansiyeli, eğriliğin tipi ve klinik bulguları ile birlikte yapılmalıdır.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar