Yetişkinlerde Bel Kayması (Spondilolistezis) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri
- Doç Dr Kadir Abul
- 3 gün önce
- 3 dakikada okunur
Bel Kayması Nedir?
Bel kayması, tıbbi adıyla spondilolistezis, omurgadaki bir omurun alttaki omura göre öne veya daha nadiren arkaya doğru yer değiştirmesi durumudur.
En sık bel omurgasının alt seviyelerinde görülür ve özellikle:
L4-L5
L5-S1
seviyelerinde ortaya çıkar.
Bel kayması her zaman ciddi şikâyetlere neden olmaz. Bazı kişilerde tesadüfen saptanırken, bazı hastalarda günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen ağrı ve yürüme güçlüğüne yol açabilir.
Yetişkinlerde Bel Kayması Neden Olur?
Yetişkinlerde görülen bel kaymalarının en sık nedeni yaşlanmaya bağlı omurga yıpranmasıdır.
Dejeneratif Bel Kayması
En sık görülen tiptir.
Yaşla birlikte:
Disklerde yıpranma
Faset eklemlerde kireçlenme
Bağ dokularında gevşeme
gelişir.
Bu değişiklikler omurganın stabilitesini azaltarak omurun öne doğru kaymasına neden olabilir.
Özellikle 50 yaş üzerindeki kadınlarda daha sık görülür.
İstmik Bel Kayması
Genellikle genç yaşlarda başlayan ve omurganın arka bölümündeki pars interartikülaris adı verilen bölgede gelişen stres kırıkları ile ilişkilidir.
Hastalar bazen yıllarca fark edilmeyen bir problemi erişkin yaşlarda ağrı nedeniyle öğrenebilirler.
Dejeneratif Skolyoz ile Birlikte Görülebilir
Bazı erişkin hastalarda bel kayması;
dejeneratif skolyoz,
omurga dengesizlikleri,
kanal darlığı
ile birlikte ortaya çıkabilir.
Bu durumlarda değerlendirme yalnızca kayma miktarına göre değil, tüm omurganın dengesi göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.
Bel Kaymasının Belirtileri Nelerdir?
Her bel kayması belirti vermez.
Belirti oluştuğunda en sık görülen şikâyetler:
Bel Ağrısı
En sık başvuru nedenidir.
Özellikle:
uzun süre ayakta kalınca,
yürüyünce,
bel geriye doğru açıldığında
ağrı artabilir.
Kalça ve Bacak Ağrısı
Kaymaya bağlı sinir sıkışması geliştiğinde ağrı kalça ve bacağa yayılabilir.
Hastalar bunu sıklıkla:
siyatik,
bacağa vuran ağrı,
yanma,
elektriklenme
olarak tarif eder.
Yürüme Mesafesinde Azalma
Özellikle eşlik eden kanal darlığı varsa hastalar:
uzun süre yürüyemez,
sık durup dinlenme ihtiyacı hisseder,
öne eğilince rahatladığını söyler.
Uyuşma ve Güç Kaybı
İleri vakalarda:
ayakta uyuşma,
karıncalanma,
kuvvet kaybı
görülebilir.
Bel Kaymasının Dereceleri Nelerdir?
Kayma miktarı genellikle Meyerding sınıflamasına göre değerlendirilir.
Grade 1
%25'ten az kayma
Grade 2
%25–50 kayma
Grade 3
%50–75 kayma
Grade 4
%75'ten fazla kayma
Kayma derecesi önemlidir ancak tedavi kararı yalnızca bu ölçüme göre verilmez.
Asıl önemli olan hastanın şikâyetleri ve yaşam kalitesidir.
Bel Kayması Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı için öncelikle uzman muayenesi yapılır.
Daha sonra:
Ayakta Röntgen Grafileri
Kaymanın derecesini gösterir.
Dinamik Grafiler
Öne ve arkaya eğilme sırasında hareket olup olmadığı değerlendirilir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
Sinir sıkışması ve kanal darlığı araştırılır.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Kemik yapının ayrıntılı incelenmesini sağlar.
Bel Kayması Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?
Birçok hasta ameliyata ihtiyaç duymaz.
Ameliyatsız tedavide:
fizik tedavi,
kor stabilizasyon egzersizleri,
kilo kontrolü,
aktivite düzenlenmesi,
ağrı tedavileri,
seçilmiş hastalarda enjeksiyon uygulamaları
fayda sağlayabilir.
Özellikle nörolojik kaybı olmayan ve yaşam kalitesi ciddi etkilenmemiş hastalarda ilk tercih genellikle konservatif tedavilerdir.
Bel Kayması Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?
Her bel kayması ameliyat gerektirmez.
Ancak aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi düşünülebilir:
Şiddetli ve kalıcı ağrı
İlaç ve fizik tedaviye rağmen düzelmeyen şikâyetler
Yürüme mesafesinde belirgin azalma
Sinir basısı bulguları
Kas güçsüzlüğü
İlerleyici nörolojik kayıp
Belirgin omurga instabilitesi
Bel Kayması Ameliyatında Ne Yapılır?
Cerrahi planlama hastanın durumuna göre değişir.
Amaç genellikle:
Sinirler üzerindeki baskıyı kaldırmak,
Omurganın stabilitesini sağlamak,
Ağrıyı azaltmak,
Hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.
Günümüzde birçok vakada pedikül vidaları ve füzyon teknikleri kullanılmaktadır.
Seçilmiş hastalarda minimal invaziv cerrahi yöntemler de uygulanabilmektedir.
Bel Kayması Felç Yapar mı?
Bu soru hastalar tarafından sık sorulur.
Bel kaymasının büyük çoğunluğu felç ile sonuçlanmaz.
Ancak ileri sinir basısı gelişen ve uzun süre tedavisiz kalan hastalarda:
kuvvet kaybı,
yürüme bozukluğu,
nadiren mesane ve bağırsak fonksiyonlarında bozulma
görülebilir.
Bu nedenle ilerleyici nörolojik bulgular ciddiye alınmalıdır.
Sonuç
Yetişkinlerde bel kayması sık görülen bir omurga problemidir. Her hastada aynı şekilde seyretmez ve her bel kayması ameliyat gerektirmez. Tedavi kararı; kaymanın derecesine değil, hastanın ağrısına, nörolojik durumuna, günlük yaşam kalitesine ve omurga dengesine göre verilmelidir.
Doğru değerlendirme ile birçok hasta ameliyatsız yöntemlerden fayda görebilirken, uygun hastalarda modern cerrahi teknikler başarılı sonuçlar sağlayabilmektedir.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar