VBT mi, Füzyon mu? İpli Skolyoz Ameliyatı ile Füzyonun Farkları
Skolyoz cerrahisi gündeme geldiğinde ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “İpli skolyoz ameliyatı mı, füzyon mu daha iyi?”
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Vertebral Body Tethering (VBT), büyümesi devam eden ve belirli eğrilik özelliklerine sahip seçilmiş çocuklarda büyümeyi yönlendirmeyi amaçlar. Posterior spinal füzyon ise daha geniş bir hasta grubunda, eğriliği düzeltip seçilen omurları kalıcı olarak birleştirerek daha öngörülebilir bir sonuç sağlamayı hedefler.
Dolayısıyla doğru soru “hangi ameliyat daha üstün?” değil, “bu hastanın yaşı, kemik olgunluğu, eğriliğinin tipi ve esnekliği için hangi yöntem daha uygun?” olmalıdır.
VBT'nin nasıl uygulandığı ve hasta seçim ölçütleri için önce İpli Skolyoz Ameliyatı (VBT) Nedir? Kimler İçin Uygundur? yazısını okuyabilirsiniz.
VBT ile Füzyon Arasındaki Temel Farklar
Temel amaç: VBT kalan büyümeyi yönlendirmeyi ve hareketi korumayı; füzyon eğriliği düzeltip seçilen omurları kalıcı olarak sabitlemeyi hedefler.
Ana hasta grubu: VBT büyümesi devam eden, esnek ve seçilmiş idiyopatik skolyoz hastalarında; füzyon cerrahi gerektiren daha geniş bir skolyoz hasta grubunda kullanılabilir.
Hareket: VBT'de omurlar kaynatılmaz. Füzyon seviyelerinde hareket ortadan kalkar.
Öngörülebilirlik: VBT sonucu büyüme ve kordon davranışına daha bağımlıdır. Füzyon düzeltmesi genellikle daha öngörülebilirdir.
Yeniden ameliyat: VBT'de kordon kopması, aşırı veya yetersiz düzeltme nedeniyle yeniden ameliyat daha sık gerekebilir.
Uzun dönem veri: Füzyon için veri daha geniş ve daha uzun sürelidir.
Bu karşılaştırma genel bilgi verir; tek başına ameliyat seçimi yapmak için kullanılamaz.
VBT Nasıl Çalışır?
VBT'de eğriliğin dışbükey tarafındaki vertebra korpuslarına vidalar yerleştirilir ve bu vidalar esnek bir kordonla birleştirilir. Kordonun oluşturduğu kontrollü gerilim, büyümenin eğriliğin iki tarafında farklı ilerlemesini sağlar. Amaç, kalan büyümeyi kullanarak eğriliğin zaman içinde kontrol edilmesidir.
Omurlar birbirine kaynatılmadığı için ameliyat edilen seviyelerde hareketin korunması hedeflenir. Ancak elde edilecek sonuç; hastanın kalan büyümesine, ameliyat zamanlamasına, eğriliğin esnekliğine ve kordonun uzun dönem davranışına bağlıdır.
Posterior Spinal Füzyon Nasıl Çalışır?
Füzyonda omurgaya arkadan yerleştirilen vida ve rodlarla eğrilik düzeltilir. Seçilen omurların arasına kemik grefti konularak bu seviyelerin zaman içinde tek bir sağlam kemik blok halinde kaynaması amaçlanır.
Füzyon seviyelerinde hareket kalmaz. Bununla birlikte yöntem, skolyoz cerrahisinde uzun süredir kullanılmaktadır; eğrilik düzeltmesi ve uzun dönem sonuçları hakkında VBT'ye göre daha geniş veri vardır.
Hangi Hastalarda VBT Düşünülebilir?
VBT açısından değerlendirilen hasta genellikle:
İskelet gelişimini henüz tamamlamamıştır.
İlerleyici adölesan idiyopatik skolyozu vardır.
Eğriliği yana eğilme grafilerinde yeterince esnektir.
Korseye rağmen ilerleme göstermiş veya korseyi tolere edememiştir.
Eğriliğin tipi ve omur anatomisi güvenli VBT uygulamasına uygundur.
Uzun süreli ve düzenli kontrole gelebilecektir.
ABD FDA'nın The Tether sistemi için belirlediği kullanım çerçevesi; büyümesi devam eden, cerrahi düzeltme gerektiren ilerleyici idiyopatik skolyozu bulunan ve ana Cobb açısı 30–65 derece arasında olan seçilmiş hastaları kapsar. Bu ölçütler her ülkede otomatik bir ameliyat kararı anlamına gelmez.
Hangi Durumlarda Füzyon Daha Uygun Olabilir?
Büyümenin büyük ölçüde tamamlanmış olması
Çok büyük veya rijit eğrilik bulunması
Eğriliğin VBT için uygun olmayan bir tipe sahip olması
Konjenital veya nöromüsküler skolyoz gibi farklı hastalık grupları
VBT ile yeterli düzeltme beklenmemesi
Daha öngörülebilir ve güçlü bir düzeltmenin ön planda olması
Daha önce uygulanan VBT'nin başarısız olması veya eğriliğin ilerlemesi
Füzyon yalnız “son seçenek” olarak görülmemelidir. Doğru hastada uzun dönem sonucu daha iyi bilinen ve etkili bir tedavidir.
Hangisi Eğriliği Daha Fazla Düzeltir?
Karşılaştırmalı çalışmalar, posterior spinal füzyonun özellikle ana torakal eğrilikte genellikle daha güçlü ve daha öngörülebilir düzeltme sağladığını göstermektedir.
2022'de yayımlanan eşleştirilmiş bir çalışmada iki yıllık takipte ana eğrilik düzeltmesi VBT grubunda yüzde 46, füzyon grubunda yüzde 66 olarak bildirildi. Ancak çalışma yalnız 26 VBT hastasını içeriyordu ve sonuçları tüm hastalara doğrudan uygulamak doğru değildir.
2025 tarihli, 1.168 hastayı kapsayan karşılaştırmalı meta-analizde de VBT sonrasında iki yıllık ana torakal eğriliğin füzyona göre ortalama yaklaşık 5 derece daha yüksek kaldığı bildirildi. Buna karşılık bel eğriliği ve toplam ana eğri değerlendirmelerinde her karşılaştırmada anlamlı fark bulunmadı. Sonuçlar eğriliğin tipine ve hasta seçimine göre değişmektedir.
VBT Hareketi Gerçekten Korur mu?
VBT'de omurlar kaynatılmadığı için ameliyat edilen seviyelerde hareketin korunması amaçlanır. Bu, özellikle uzun bir bel bölgesinin füzyona dahil edilme ihtimali olan genç hastalarda önemli olabilir.
Ancak “VBT sonrası omurga tamamen normal hareket eder” demek doğru değildir. Kordon, vidalar, ameliyat edilen göğüs duvarı ve eğriliğin kendisi hareketi etkileyebilir. VBT'nin hareketi ne ölçüde koruduğuna ve bu farkın onlarca yıl sonra ne anlama geldiğine ilişkin uzun dönem veriler hâlâ sınırlıdır.
Füzyonda ise kaynatılan seviyeler hareket etmez. Hastanın günlük yaşamda hissedeceği değişiklik, füzyonun hangi omura kadar uzandığıyla yakından ilişkilidir.
Ameliyat Süresi, Kan Kaybı ve Hastanede Kalış Farklı mı?
Karşılaştırmalı çalışmaların toplu sonuçlarında VBT; daha kısa ameliyat süresi, daha az kan kaybı ve daha kısa hastanede kalışla ilişkilendirilmiştir. Ancak bu veriler merkezin deneyimi, eğriliğin tipi, ameliyat edilen seviye sayısı ve kullanılan tekniğe göre değişir.
VBT'nin göğüs boşluğundan veya göğüs duvarının yanından uygulanabilmesi, plevral sıvı ve akciğerle ilişkili komplikasyonlar gibi farklı riskler doğurur. Bu nedenle daha kısa ameliyat veya daha küçük kesi, yöntemin daha basit ya da risksiz olduğu anlamına gelmez.
Hangi Yöntemde Yeniden Ameliyat Riski Daha Yüksek?
Bugünkü karşılaştırmalı veriler, yeniden ameliyat riskinin VBT'de daha yüksek olduğunu göstermektedir. 2025 tarihli meta-analizde revizyon olasılığı VBT grubunda füzyon grubuna göre belirgin derecede yüksekti.
VBT sonrasında yeniden ameliyat nedenleri arasında:
Kordon kopması
Eğriliğin yeniden ilerlemesi
Yetersiz düzeltme
Aşırı düzeltme
Kordonun gevşetilmesi veya değiştirilmesi gereksinimi
Daha sonra posterior spinal füzyona geçilmesi
Füzyonda da implant problemi, enfeksiyon, kaynamama veya dengenin bozulması nedeniyle tekrar ameliyat gerekebilir. Ancak yönteme özgü büyüme modülasyonu ve kordon sorunları bulunmaz.
İyileşme ve Spora Dönüş Hangisinde Daha Hızlıdır?
Bazı karşılaştırmalı çalışmalar VBT veya diğer füzyonsuz yöntemler sonrasında spora dönüşün daha erken olabileceğini bildirmiştir. Bununla birlikte her VBT ameliyatı aynı kapsamda değildir ve göğüs duvarı ile akciğerin iyileşmesi için de zamana ihtiyaç vardır.
Füzyon sonrasında ise kemik kaynamasının korunması amacıyla temaslı sporlar ve yüksek yük oluşturan hareketler daha kontrollü biçimde artırılır. Her iki yöntemde de dönüş takvimi grafiler, cerrahi kapsam ve cerrahın değerlendirmesine göre kişiselleştirilmelidir.
VBT Başarısız Olursa Füzyon Yapılabilir mi?
Evet. FDA'nın hasta bilgilendirmesinde de VBT ile yeterli düzeltme sağlanamayan hastalarda spinal füzyonun hâlâ uygulanabileceği belirtilmektedir.
Ancak bu durum “önce VBT'yi deneyelim, olmazsa füzyon yaparız” şeklinde basit bir sıra olarak düşünülmemelidir. İkinci ameliyat; önceki vidalar, kordon, skar dokusu, göğüs boşluğundaki değişiklikler ve eğriliğin yeni durumuna göre planlanır.
Karar Verirken Hangi Ölçütler Birlikte Değerlendirilir?
Cobb açısı ve eğriliğin takiplerdeki ilerleme hızı
Sanders ve Risser gibi kemik olgunluğu göstergeleri
Yana eğilme grafilerinde eğriliğin esnekliği
Ana eğriliğin torakal, torakolomber veya çift eğri olması
Omurga ve gövde dengesi
Korse tedavisinin sonucu
Omurların vida yerleşimine uygunluğu
Hastanın genel sağlık ve akciğer durumu
Hastanın ve ailesinin hareketi koruma beklentisi
Yeniden ameliyat olasılığının kabul edilip edilmemesi
Uzun süreli takip imkânı
Cobb açısı, kemik yaşı ve Sanders evresi birlikte değerlendirilmeden yalnız yaşa göre VBT veya füzyon kararı verilmemelidir.
VBT mi, Füzyon mu Daha İyi?
VBT; büyümesi devam eden, esnek ve uygun eğrilik özelliklerine sahip seçilmiş hastalarda hareketi koruma ve füzyondan kaçınma fırsatı sunabilir. Buna karşılık sonuç büyümeye daha bağımlıdır ve yeniden ameliyat riski daha yüksektir.
Posterior spinal füzyon; daha geniş bir hasta grubunda, daha güçlü ve daha öngörülebilir düzeltme sağlayabilir. Bunun karşılığında füzyona dahil edilen seviyelerde hareket kalıcı olarak ortadan kalkar.
Doğru yöntem, hastanın görüntülemeleri ve kemik olgunluğu değerlendirilmeden seçilemez. Aynı Cobb açısına sahip iki çocuk; büyüme potansiyeli, eğriliğin esnekliği ve eğri tipi farklı olduğu için farklı tedavilere ihtiyaç duyabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Muayene ve hastaya özgü cerrahi değerlendirme yerine geçmez.
Bilimsel Kaynaklar
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus'ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum: Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları: Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu, travmatik kırıklar ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar