Kırık Cerrahisi (Kifoplasti/Vertebroplasti) Sonrası Ağrı Tamamen ve Hemen Geçer Mi?
Osteoporoza bağlı omurga çökme kırığı nedeniyle kifoplasti veya vertebroplasti planlanan hastaların en sık sorduğu sorulardan biri şudur:
“İşlemden çıkar çıkmaz ağrım geçecek mi?”
Kısa cevap: Birçok hastada kırığa bağlı şiddetli mekanik ağrı çok erken dönemde belirgin şekilde azalabilir. Ancak ağrının tamamen ve anında ortadan kalkacağını garanti etmek doğru değildir.
Osteoporotik Omurga Kırığı Neden Bu Kadar Ağrılıdır?
Yeni gelişmiş bir vertebra kompresyon kırığında hasarlı kemik dokusunda mikrohareketler oluşabilir.
Hasta;
yatakta dönerken,
oturup kalkarken,
ayağa kalkarken,
yürürken
kırık vertebraya yeniden yük bindirir.
Bu nedenle tipik ağrı çoğunlukla hareketle ve yük vermekle artan mekanik ağrıdır.
Bazı hastalar yatarken nispeten rahatken ayağa kalkmaya çalıştıklarında çok şiddetli ağrı hisseder.
Vertebroplasti ve Kifoplasti Ağrıyı Nasıl Azaltır?
Her iki işlemde de temel prensip kırık vertebra gövdesinin kemik çimentosu (PMMA – polimetilmetakrilat) ile güçlendirilmesidir.
Çimento vertebra içerisinde sertleştiğinde kırık bölgesindeki mikrohareketler azalır ve vertebra mekanik olarak stabilize edilir.
Kifoplastide buna ek olarak genellikle balon kullanılarak vertebra içerisinde bir kavite oluşturulur ve seçilmiş vakalarda çökmenin bir kısmının düzeltilmesi mümkün olabilir.
Çimentonun Isınması Ağrıyı mı Keser?
PMMA sertleşirken ekzotermik, yani ısı açığa çıkaran bir polimerizasyon reaksiyonu meydana gelir.
Bu reaksiyonun çevredeki ağrı ileten sinir uçları üzerinde etkisinin analjeziye katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.
Ancak işlemin başarısını yalnızca “çimento ısındı ve sinirleri etkiledi” şeklinde açıklamak doğru değildir.
Ağrı azalmasındaki en önemli mekanizmalardan biri, kırık vertebranın güçlendirilmesiyle ağrılı mikrohareketlerin azaltılmasıdır.
Ağrı Ne Kadar Hızlı Azalır?
Uygun seçilmiş hastalarda değişim oldukça hızlı olabilir.
Bazı hastalar işlemden sonraki ilk mobilizasyonda bile;
“Ayağa kalkarken hissettiğim o keskin ağrı artık yok.”
şeklinde belirgin bir fark tarif edebilir.
Diğer hastalarda ise düzelme ilk saatler veya birkaç gün içerisinde daha kademeli ortaya çıkar.
Burada kritik nokta, işlem öncesindeki ağrının gerçekten tedavi edilen aktif kırığa bağlı olmasıdır.
Neden Ağrının Tamamı Hemen Geçmeyebilir?
Omurga kırığı haftalar boyunca hastanın hareket biçimini değiştirmiş olabilir.
Bunun sonucunda;
paravertebral kas spazmı, faset eklem yüklenmesi, postür değişiklikleri ve uzun süre hareketsiz kalmaya bağlı kas yorgunluğu
gelişebilir.
Kırık stabilize edilse bile bu ikincil ağrıların düzelmesi birkaç gün veya daha uzun sürebilir.
Ayrıca hastada kırık dışında spinal stenoz, disk dejenerasyonu, faset artrozu veya başka vertebral kırıklar varsa bunlara bağlı ağrılar doğal olarak devam edebilir.
Ağrı Geçmiyorsa Ne Düşünülmelidir?
İşlem sonrasında beklenen düzelme gerçekleşmiyorsa ağrının kaynağı yeniden değerlendirilmelidir.
Özellikle;
başka bir vertebrada eş zamanlı kırık,
tedavi edilen kırığın beklenenden farklı özellik göstermesi,
kas ve faset kaynaklı ağrı,
sinir basısı,
nadiren çimento kaçağı veya başka bir komplikasyon
araştırılabilir.
İşlemden sonra yeni başlayan şiddetli radiküler ağrı, uyuşma veya kas güçsüzlüğü olağan iyileşme sürecinin bir parçası kabul edilmemeli ve hızla değerlendirilmelidir.
Ağrının Geçmesi Osteoporozun Tedavi Edildiği Anlamına Gelir Mi?
Kesinlikle hayır.
Kifoplasti veya vertebroplasti kırılmış vertebrayı tedavi eder; osteoporozu tedavi etmez.
Hatta osteoporotik bir vertebra kırığı, hastanın ileride başka omurlarda kırık geliştirme riskinin yüksek olduğuna dair önemli bir uyarıdır.
Bu nedenle işlemden sonra hastanın kemik sağlığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kemik mineral yoğunluğu, D vitamini-kalsiyum dengesi, düşme riski ve gerekli hastalarda antirezorptif veya kemik yapımını artıran osteoporoz tedavileri planlanmalıdır.
Kifoplasti Başarısının Anahtarı: Doğru Hastayı Seçmek
Kifoplasti veya vertebroplastide en önemli konu yalnızca tekniğin doğru uygulanması değildir.
Ağrının gerçekten aktif vertebra kırığından kaynaklandığının gösterilmesi gerekir.
Özellikle MR görüntülemede kemik iliği ödemi gibi aktif/yeni kırık bulgularının hastanın muayenesi ve ağrı lokalizasyonuyla uyumlu olması tedavi kararında önemlidir.
Çünkü MR'da görülen her eski çökme kırığı ağrının kaynağı değildir.
Sonuç
Kifoplasti ve vertebroplasti sonrasında kırığa bağlı mekanik ağrı birçok uygun hastada oldukça hızlı ve belirgin şekilde azalabilir.
Bunun temel nedenlerinden biri, kemik çimentosunun kırık vertebrayı stabilize ederek ağrılı mikrohareketleri azaltmasıdır.
Ancak her hastanın işlemden hemen sonra tamamen ağrısız olacağını söylemek doğru değildir. Kas spazmı ve eşlik eden diğer omurga problemlerine bağlı ağrılar bir süre devam edebilir.
Ve unutulmaması gereken en önemli nokta şudur:
Kifoplasti kırığı tedavi eder; osteoporozu değil.
Birinci kırığın tedavisi tamamlandıktan sonra asıl hedef, ikinci omurga kırığının gelişmesini önlemek olmalıdır.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu, kırıklar ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar