Yaşlılarda Osteoporoza Bağlı Omurga Kırıklarında Açık Ameliyat (Platin) Şart Mıdır?
İleri yaşta osteoporozu bulunan bir hastada omurga kırığı geliştiğinde ailelerin en büyük kaygılarından biri şudur:
“Bu yaşta büyük bir platin ameliyatını kaldırabilir mi?”
Kısa cevap: Her osteoporotik omurga kırığında açık ameliyat ve uzun segment vidalama gerekmez.
Günümüzde tedavi, hastanın kırık tipine, nörolojik durumuna, deformitenin derecesine ve kemik kalitesine göre çok daha kişiselleştirilmiş şekilde planlanmaktadır.
Osteoporotik Omurga Kırıkları Neden Farklıdır?
Osteoporozda kemik yoğunluğu ve yapısal dayanıklılık azalır.
Bu nedenle bazen ciddi bir travma olmadan;
yataktan kalkarken,
öne eğilirken,
hafif bir düşme sonrasında
bile omur gövdesinde çökme kırığı gelişebilir.
Bu kırıkların çoğu vertebral kompresyon kırığı şeklindedir.
Ancak her çökme kırığı aynı değildir.
Bazıları stabil kalırken bazıları giderek çöker, kifoz oluşturur veya sinir kanalına doğru ilerleyerek nörolojik problemlere yol açabilir.
Her Osteoporotik Kırık Ameliyat Edilir Mi?
Hayır.
Yeni gelişmiş, stabil ve nörolojik bası oluşturmayan birçok kırıkta ilk yaklaşım;
uygun ağrı tedavisi,
osteoporoz tedavisi,
gerektiğinde korse,
kontrollü mobilizasyon
olabilir.
Buradaki amaç hastayı uzun süre yatağa bağlamak değildir.
Özellikle ileri yaşta uzun süreli yatak istirahati;
kas kaybı, akciğer enfeksiyonu, derin ven trombozu ve genel kondisyon kaybı gibi önemli sorunlara yol açabilir.
Bu nedenle mümkün olan en erken güvenli mobilizasyon önemlidir.
Kifoplasti Nedir?
Kifoplasti, seçilmiş vertebral kompresyon kırıklarında kullanılan minimal invaziv bir işlemdir.
Ciltte büyük kesi yapılmadan omur gövdesine ince kanüllerle ulaşılır.
Genellikle balon yardımıyla omur içerisinde bir boşluk oluşturulur ve daha sonra bu alana kemik çimentosu uygulanarak kırık vertebra güçlendirilir.
Amaç özellikle kırığa bağlı mekanik ağrıyı azaltmak ve vertebrayı stabilize etmektir.
Kifoplasti Kimlere Uygun Olabilir?
Özellikle;
MR'da yeni veya aktif kırık bulgusu bulunan,
kırık seviyesine uyan belirgin mekanik ağrısı olan,
konservatif tedaviye rağmen ağrısı devam eden,
ciddi nörolojik basısı olmayan
hastalarda değerlendirilebilir.
Ancak yalnızca röntgende eski bir çökme görülmesi kifoplasti için yeterli değildir.
Hastanın ağrısının gerçekten o vertebradaki aktif kırığa bağlı olduğunun gösterilmesi gerekir.
İşlem Lokal Anesteziyle Yapılabilir Mi?
Bazı hastalarda kifoplasti lokal anestezi ve sedasyon altında gerçekleştirilebilir.
Ancak bu tüm hastalar için geçerli bir kural değildir.
Kırığın seviyesi, hastanın genel durumu, işlemin süresi ve anestezi toleransına göre sedasyon veya genel anestezi de tercih edilebilir.
Dolayısıyla önemli olan “mutlaka lokal anestezi” değil, hastanın sistemik risklerine uygun en güvenli anestezi yönteminin seçilmesidir.
Hasta Aynı Gün Ayağa Kalkabilir Mi?
Uygun hastalarda kifoplasti sonrasında mobilizasyon oldukça hızlı olabilir.
Bazı hastalar aynı gün veya ertesi gün yürütülebilir.
Ağrıda belirgin azalma sıklıkla görülebilse de “hasta kesinlikle aynı gün ağrısız olur” demek doğru değildir.
İyileşme;
kırığın yaşı,
eşlik eden başka kırıklar,
kas gücü,
spinal stenoz veya artrit,
genel sağlık durumu
gibi birçok faktöre bağlıdır.
Osteoporozda Vida Kullanmak Riskli Midir?
İleri osteoporozda standart pedikül vidalarının tutunma gücü azalabilir.
Bu nedenle;
vida gevşemesi, sıyrılması veya konstrüksiyon yetmezliği
normal kemik kalitesine göre daha önemli bir problem olabilir.
Ancak bu, osteoporotik hastalarda vida kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Modern cerrahide;
daha uzun segment fiksasyon,
uygun vida geometrileri,
çimento destekli pedikül vidaları,
perkütan teknikler,
kemik kalitesini artırmaya yönelik medikal tedaviler
birlikte kullanılabilir.
Çimento Destekli Perkütan Vidalama Nedir?
Bazı instabil osteoporotik kırıklarda yalnızca vertebraya çimento uygulamak yeterli olmayabilir.
Bu durumda vidalar ciltte küçük kesilerden yerleştirilebilir ve osteoporotik kemikte tutunmayı artırmak amacıyla bazı vidalar kemik çimentosuyla güçlendirilebilir.
Bu teknik, uygun hastalarda daha az doku diseksiyonu ve daha düşük cerrahi travma sağlayabilir.
Ancak tamamen risksiz değildir.
Çimento kaçağı, damar içine geçiş ve nadiren embolik komplikasyonlar gibi riskler nedeniyle doğru teknik ve doğru hasta seçimi gerekir.
Hangi Durumlarda Açık Cerrahi Gerekebilir?
Bazı osteoporotik omurga kırıkları minimal invaziv yöntemlerle çözülemeyecek kadar komplekstir.
Özellikle;
ilerleyici nörolojik kayıp,
omurilik veya sinir kökü basısı,
ciddi kanal daralması,
belirgin instabilite,
ilerleyen kifotik deformite,
vertebranın ileri derecede çökmesi,
konservatif ve minimal invaziv tedavilerin başarısızlığı
durumlarında daha kapsamlı dekompresyon ve enstrümantasyon gerekebilir.
Dolayısıyla “osteoporoz varsa büyük ameliyat yapılmaz” yaklaşımı da doğru değildir.
Bazı hastalarda büyük cerrahi, nörolojik fonksiyonu ve omurga stabilitesini korumanın tek yolu olabilir.
Asıl Tedavi Sadece Kırığı Değil, Osteoporozu da Tedavi Etmektir
Bir osteoporotik kırığın başarılı şekilde tedavi edilmesi sorunun tamamen çözüldüğü anlamına gelmez.
Çünkü ilk vertebra kırığı, yeni kırıkların gelişme riskinin arttığını gösterir.
Bu nedenle tedavinin mutlaka;
kemik mineral yoğunluğu değerlendirmesi, D vitamini ve kalsiyum dengesi, uygun antiosteoporotik tedavi ve düşme riskinin azaltılması
ile tamamlanması gerekir.
Sonuç
Yaşlı ve osteoporotik bir hastada omurga kırığı görülmesi otomatik olarak büyük açık platin ameliyatı gerektiği anlamına gelmez.
Stabil kırıklarda konservatif tedavi, uygun hastalarda kifoplasti ve bazı instabil kırıklarda minimal invaziv çimento destekli fiksasyon seçenekleri değerlendirilebilir.
Ancak tedaviyi belirleyen hastanın yaşı tek başına değildir.
Asıl sorular şunlardır:
Kırık stabil mi? Sinirlere baskı var mı? Deformite ilerliyor mu? Ağrının kaynağı gerçekten bu kırık mı? Hastanın kemik kalitesi ve genel sağlık durumu nasıl?
En doğru yaklaşım, kırığın anatomisine ve hastanın biyolojik rezervine göre mümkün olan en az travmayla yeterli stabiliteyi sağlayan tedaviyi seçmektir. Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar