Skolyozda Gizli Bir Anatomik Özellik: Abul Kraniyal Kayması (Abul Cranial Shift) Nedir?
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Skolyoz cerrahisinde başarı yalnızca eğriliğin kaç derece düzeltildiğiyle ilgili değildir.
Cerrahın omurgadaki her vertebrayı doğru şekilde numaralandırması, geçiş bölgelerindeki anatomik farklılıkları tanıması ve ameliyat seviyelerini buna göre planlaması da son derece önemlidir.
Çünkü bazı insanlarda omurga, klasik olarak öğretilen 7 servikal, 12 torakal ve 5 lomber vertebra görünümünden farklı anatomik özellikler gösterebilir.
Bu farklılıklardan biri, tarafımızdan ve çalışma arkadaşlarımız tarafından tanımlanan Abul Cranial Shift – Abul Kraniyal Kaymasıdır.
Omurganın Bölgesel Kimliği Nasıl Oluşur?
Embriyonik gelişim sırasında omurgayı oluşturacak segmentler, baştan kuyruk sokumuna doğru belirli bir bölgesel kimlik kazanır.
Bir segmentin servikal, torakal, lomber veya sakral özellik göstermesinde embriyonun ön-arka eksenindeki gelişim programı ve Homeobox (Hox) genlerinin ekspresyonu önemli rol oynar.
Bazen omurganın geçiş bölgelerinde bir vertebra komşu bölgenin anatomik özelliklerini gösterebilir.
Bu durum homeotik transformasyon olarak adlandırılır.
Değişim baş tarafına doğru olduğunda kraniyal shift, kuyruk sokumu yönüne doğru olduğunda ise kaudal shift olarak tanımlanabilir.
Abul Cranial Shift Nedir?
Abul Cranial Shift (ACS), adölesan idiyopatik skolyozlu hastalarda iki farklı omurga geçiş bölgesinde aynı yönde gelişen anatomik varyasyonların birlikte bulunmasını tanımlar.
Temel olarak iki özellik bir aradadır:
Lumbosakral bölgede:L5 vertebranın sakruma doğru geçiş göstermesi, yani L5 sakralizasyonu.
Torakolomber bölgede:T12 seviyesindeki kostanın beklenenden belirgin şekilde küçük, rudimenter olması veya tamamen bulunmaması.
Başka bir ifadeyle omurganın hem torakolomber hem de lumbosakral geçiş bölgesinde anatomik kimlik kraniyal yönde kaymış görünmektedir.
Bu birliktelik literatürde Abul Cranial Shift olarak tanımlanmıştır.
Ne Kadar Sık Görülür?
İlk çalışmamızda cerrahi tedavi uygulanmış 187 adölesan idiyopatik skolyoz hastası radyolojik olarak değerlendirildi.
Bu hastaların 36’sında Abul Cranial Shift saptandı.
Bu oran yaklaşık %19’dur.
Yani cerrahi gerektiren AIS grubunda kabaca her beş hastadan birinde bu anatomik birliktelik görülebilmektedir.
Çalışmada ayrıca 41 hastada L5 sakralizasyonu saptandı. ACS bulunan 36 hastanın 10’unda yalnızca 11 çift tam kosta bulunuyordu (normal anatomide 12 tane olması beklenir).
Neden Cerrah İçin Bu Kadar Önemlidir?
Skolyoz cerrahisinde ameliyat seviyeleri çoğu zaman vertebraların anatomik olarak sayılmasıyla belirlenir.
Fakat örneğin;
L5 sakralize olmuşsa ve aynı hastada T12 kostası da rudimenter veya yoksa, klasik anatomik referans noktaları üzerinden vertebraları saymak yanıltıcı olabilir.
Bu nedenle problem yalnızca akademik bir anatomik varyasyon değildir.
Yanlış seviye cerrahisi riski
Vertebraların yanlış numaralandırılması cerrahın planladığı seviyeden farklı bir seviyede işlem yapmasına neden olabilir.
Bu durum literatürde wrong-level surgery olarak bilinir.
ACS'nin tanınmasının en önemli klinik nedenlerinden biri bu riski azaltmaktır.
Füzyon Seviyesinin Seçimini de Etkileyebilir
Skolyoz cerrahisinde amaç yalnızca eğriliği düzeltmek değildir.
Özellikle genç hastalarda mümkün olduğunca fazla sağlıklı ve hareketli omurga segmentini korumak önemlidir.
Eğer geçiş vertebraları yanlış değerlendirilirse cerrahi planlamada gereğinden fazla bir hareket segmentinin füzyona dahil edilmesi veya planlanan son enstrümante vertebranın yanlış adlandırılması söz konusu olabilir.
Bu nedenle özellikle selektif füzyon planlanan hastalarda vertebral numaralandırmanın doğru yapılması cerrahi stratejinin önemli bir parçasıdır.
Rutin Röntgende Gözden Kaçabilir Mi?
Evet.
Özellikle T12 kostası tamamen yok değil de yalnızca çok küçük ve rudimenter ise torakolomber geçiş yanlış yorumlanabilir.
Benzer şekilde L5'in sakrumla parsiyel birleşmesi de ilk bakışta gözden kaçabilir.
Bu nedenle deformite cerrahisi planlanan hastalarda yalnızca eğriliğin Cobb açısına bakmak yeterli değildir.
Cerrahın tüm omurgayı;
servikotorakal, torakolomber ve lumbosakral geçiş bölgeleriyle birlikte sistematik olarak değerlendirmesi gerekir.
Bu Bir Hastalık Mıdır?
Hayır.
Abul Cranial Shift tek başına bir hastalık veya ameliyat gerektiren bir durum değildir.
Bir anatomik gelişim varyasyonudur.
Klinik önemi, özellikle skolyoz cerrahisi planlanırken vertebraların doğru tanımlanması ve doğru cerrahi seviyelerin seçilmesinde ortaya çıkar.
Dolayısıyla bir hastada ACS bulunması, omurgasında mutlaka ek bir problem olduğu anlamına gelmez.
Abul Cranial Shift Nasıl Tanımlandı?
Kadir Abul ve çalışma arkadaşlarının araştırması 3 Ağustos 2022 tarihinde çevrimiçi olarak yayımlandı ve daha sonra Spine Deformity dergisinin 2023 yılı 11. cilt, 1. sayısında yer aldı.
Makalenin başlığı:
“If you look this way, you will see it: cranial shift in adolescent idiopathic scoliosis”
şeklindedir.
Çalışmanın temel amacı adölesan idiyopatik skolyoz hastalarında bu karakteristik anatomik birlikteliğin sıklığını ortaya koymak ve klinik önemine dikkat çekmekti.
Sonuç
Abul Cranial Shift, L5 sakralizasyonu ile T12 seviyesindeki kostanın yokluğu veya belirgin rudimentasyonunun birlikte bulunduğu karakteristik bir anatomik varyasyondur.
Cerrahi tedavi gerektiren adölesan idiyopatik skolyoz hastalarında yapılan ilk çalışmada yaklaşık %19 oranında saptanmıştır.
Hastanın günlük yaşamında doğrudan bir probleme yol açması beklenen bir hastalık değildir.
Ancak skolyoz cerrahisi açısından mesajı son derece önemlidir:
Omurgada her zaman klasik anatomik sayı ve geçiş bölgelerinin bulunduğu varsayılmamalıdır.
Doğru vertebrayı tanımak, doğru seviyeyi seçmek ve mümkün olduğunca fazla hareketli omurga segmentini korumak, başarılı deformite cerrahisinin temel ayrıntılarından biridir.
Yazar Hakkında
Bu içerik Doç. Dr. Kadir Abul tarafından hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Kadir Abul; Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı, omurga deformite cerrahisi alanında çalışan bir omurga cerrahıdır. Klinik pratiğinde özellikle çocuk ve erişkin skolyozu, kifoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, omurga deformiteleri ve kompleks omurga rekonstrüksiyonları ile ilgilenmektedir.
Doç. Dr. Kadir Abul, Liv Hospital Ulus’ta hastalarını değerlendirmekte; skolyoz ve omurga deformitelerinde tanı, takip, korse tedavisi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası süreçler konusunda hasta odaklı yaklaşım sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaları, akademik yayınları ve omurga cerrahisi alanındaki deneyimiyle, hastalara güncel bilimsel bilgiler ışığında güvenilir sağlık içeriği sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Profiller:
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1118-4848
Google Scholar: https://scholar.google.com/citations?user=bRaLHbUAAAAJ&hl=tr
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Kadir-Abul?ev=hdr_xprf
ResearcherID: AAR-9721-2020
Scopus Author ID: 56205403000
Çalıştığı Kurum:Liv Hospital Ulus
Uzmanlık Alanları:Skolyoz, omurga deformiteleri, adölesan idiyopatik skolyoz, konjenital skolyoz, nöromüsküler skolyoz, kifoz, omurga rekonstrüksiyonu ve çocuk-erişkin omurga cerrahisi.
Yorumlar